PDF Print

In het hart van de zaak 13


De jaarlijkse dodenherdenking en de Bevrijdingsdag zijn voorbij. Het zijn altijd al bijzondere dagen voor oud én jong- de oorlog blijft ons parten spelen, maar dat zijn niet alleen maar pijn en verdriet, terugkomende angst en spanningen. Ook het oplevend besef dat we als Nederlandse samenleving moeten uitgaan van de vaste wil om de dingen goed te doen met elkaar.

Zo het ooit was, zo mag het niet meer!

 

We hebben ook binnen de kerk veel gedacht aan het lot van miljoenen joodse mensen, aan de ruim honderdduizend landgenoten die zijn weggevoerd, vermoord, mishandeld, gekrenkt voor het leven. Ook gedacht aan de overlevenden die zich alleen gelaten afvroegen waarvoor zij nu juist nog moesten leven, Een ondragelijke last, die misschien wel door de jaren heen lichter is geworden, maar door niemand weggenomen kan worden.

 

In Utrecht kennen we een aantal plekken, waar de herinneringen leven aan de eens talrijke joodse gemeenten. De Synagoge op de Springweg, dicht bij de Geertekerk en het Joods weeshuis aan de Nieuwe Gracht, waar de liberale Joodse gemeente op de zolder de voormalige sjoel terugvond en het gebed levend houdt, lang nadat de wezen en hun verzorgers zijn weggevoerd. De school aan het Ondiep, waar alle joodse kinderen werden samengebracht, weg van hun vriendjes en vriendinnen. Totdat die school plotseling leeg en verlaten bleek te zijn.. De Joodse begraafplaats aan het Zandpad, ooit omgeven door het land van hoveniers uit St. Jakobus waar 'Kobus van het jodendom' het beheer voerde als Oud-Katholieke goj en deed war joden niet mogen.

Bidden kunnen we nog, bidden kunnen we overal en altijd, zelfs als het niet anders kan zonder woorden. Maar nu met de woorden uit de Siddoer, het Joods gebedenboek, het Herdenkingsgebed voor de gedeporteerden:

 

God, Heer der zielen van alle levenden!

Op deze heilige en ontzagwekkende dag treden wij voor U om onze smekingen tot U te richten.

Gedenk toch ten goede de zielen van hen, die tot onze Gemeente behoorden en van de kinderen van heel uw volk Israël, allen die de dood gevonden hebben door de hand van de gewelddadige onderdrukker in de rampzalige jaren van de vervolging.

Met een hart vol droefenis brengen wij in herinnering al die onschuldigen die uit hun woonplaatsen werden weggerukt om hen naar een verre plaats te brengen en daar te laten omkomen dor uithongering of te doen ombrengen door de hand van de moordenaars, die geen erbarmen kende.

O, God, hoor ons gebed, vandaag en zwijg niet bij ons geween.

Allerhoogste God, Rechtvaardige Rechter, doe hun zielen eeuwige rust vinden bij de heiligen en de reinen en laat hun offerande op deze dag van gedenken voor U verschijnen.

Ach, God, wend uw toorn af van ons en van heel het huis Israël, uw volk en doe ons geen ongenade vinden in de ogen van de volkeren.

Laat ons veilig wonen in het land van onze vaderen en schenk vrede aan alle bewoners van uw aarde.

Amen.

 

Zondag 9 mei is de zesde zondag van Pasen, die de naam draagt Rogate, bidt! Het is een aansporing tot ons allen, niet een gebiedende wijs. Het wordt gezegd tot een paasgemeente, die uitziet naar de komst van het Koninkrijk Gods dat reeds onder ons is omdat deverrezen Heer ons niet heft verlaten, maar in Woord en Sacrament onder ons is. Waarom dan bidden? Bidden is Christus zoeken, je tot God richten in je leven, in het vertrouwen dat dit niet tevergeefs is..Bidden is de stem van de Heilige Geest die spreekt vanuit ons binnenste. De Geest is ons immers geschonken toen we werden gedoopt en gevormd. De aanwezigheid en die kracht van die Geest beleven wij straks opnieuw op het Pinksterfeest.

 

Bidt. Op deze zondag Rogate ligt het accent op de lofprijzing, op de aanbidding. Ook dat is gebed, zoals eigenlijk heel ons leven gebed mag zijn, aanbidding en lofprijzing. Oosterse christenen hebben daar meer gevoel voor dan wij westerlingen, maar diep in ons hart is het niet weg. Het is niet moeilijk om in te stemmen te midden van mensen die bidden, die God loven en prijzen. Het zit er bij ons in, als een geschenk van de Heilige Geest.

 

De gregoriaanse openingszang van deze zondag luidt:

Verkondigt het opgetogen, meet blijde stemmen en laat het horen, halleluja!

Verbreidt het tot aan de einden der aarde; de Heer heeft Jakob, zijn knecht verlost. Halleluja.

Juicht God toe, gij ganse aarde, bezingt de heerlijkheid van zijn Naam, wijdt aan zijn glorie een loflied. (Jesaja 48,20; psalm 66,1 en 2) OKK blz.167, OKG 398).

 

Treffend de woorden van onze Heer in het evangelie op deze dag: Vrede laat ik u na, mijn vrede geef ik u, niet zoals de wereld die geeft, geef ik hem u (Johannes 14,23-29).

 

Het wordt ons gezegd nadat er weer van alles over ons is heengegaan rond Bevrijdingsdag.

 

 

96e verjaardag van kerkwijding

Dit blijde en dankbare feest krijgt komende zondag voorrang boven de liturgie van de zondag

Ste Gertrudis is een gewijd gebouw, een Godshuis, een kerk waar mensen samenkomen om God en elkaar te ontmoeten.

Op 6 mei 1914, enkele maanden voor het uitbreken van de eerste Wereldoorlog, kwam de Oud-Katholieke gemeente van de Hoek uit haar schuilplaats en betrok onwennig de nieuwe kerk. Het bleef vertrouwde grond maar een gebouw zó duidelijk zichtbaar voor de Utrechtse bevolking die het oude schuilkerkje nog nooit van binnen had gezien, vroeg om een aanpassing die sommige mensen maar moeilijk konden maken. Maar zoals het vaker is gebeurd in de geschiedenis, toen en ook nu, het kwam wel goed. Er ontstond een nieuwe nestgeur, er was veel nieuw, maar ook veel van het vertrouwde kerkbezit dat meeverhuisde, maakte de herkenning gemakkelijk.

Ook toen waren er mensen die het goed vonden dat we als Oud- Katholieken eindelijk aan de weg timmerden, maar het heeft nog heel wat jaren en generaties geduurd voordat we als parochie waren aangekomen op het punt waar we nu zijn.

 

Verjaardag van kerkwijding! Dat vraagt wel om wat uitleg. Het is behulpzaam om in het Kerkboek (pag 345) de liturgische teksten op te zoeken. En om het Gezangboek erbij te nemen voor de psalmen en de liederen die op deze zondag gezongen kunnen worden. Niet allemaal, want het aantal vraagt om een keuze. Maar psalm 122 bijvoorbeeld, de gradualepsalm tussen de lezingen op de mooie melodie (272) uit de engelse traditie. Een lied waarmee het volk Israël optrok naar Jeruzalem, naar de tempel waar God zich liet vinden.

Volgende week gaan we hier nog wat nader op in.

Wat we ook zullen zingen is lied 725. Een prachtig kerklied op een populaire Deense melodie met een vertaling van Muus Jacobse. Er komt een nog een passage in voor over kerktorens!

Om over na te denken.

 

*